Her ay 400’ün üzerinde Türk imalatçısının satın alma yöneticisinden derlenen anket verileri, GSYH katkısı ve işgücü büyüklüğüne göre tabakalandırılıyor. Katılımcılara 5 alanda tek soru soruluyor: “Bu ay geçen aya kıyasla nasıl?” Yanıt için üç seçenek bulunuyor: arttı, aynı kaldı veya azaldı. İSO, bu verilere dayanarak her ay PMI verisini kamuoyuyla paylaşıyor.
| Alt Endeks | Ağırlık | Öncü Güç |
| Yeni Siparişler | %30 | En güçlü öncü — talep öncülü |
| Üretim | %25 | Anlık durum göstergesi |
| İstihdam | %20 | Gecikmeli; işten çıkarmalar geç gelir |
| Tedarikçi Teslimat Süreleri | %15 | Ters çevrilmiş: uzun süre = talep baskısı |
| Satın Alınan Stok | %10 | En az ağırlık; iklimden etkilenir |
Kaynak: İSO / S&P Global resmi metodoloji belgesi
Hesaplanışı: Her alt endeks = (% “arttı”) × 1 + (% “aynı kaldı”) × 0,5 + (% “azaldı”) × 0
Bileşik PMI = Ağırlıklı ortalama. “Azaldı” diyenler sıfır katsayı aldığı için formülde görünmez, ama etkisi dolaylıdır; “azaldı” oranı arttıkça “arttı” ve “aynı kaldı” oranları küçülür, endeks 50’nin altına düşer. 50, matematiksel nötr noktadır: Hiç kimse “azaldı” demeyip yarısı “arttı” dediyse endeks tam 50’de durur. Önemli not: S&P Global ilk yayım sonrası ham veriyi revize etmiyor. Mevsimsel arındırma yapıldığında tarihsel veriler minimal düzeyde değişebilir.
Öte yandan TÜİK’in Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) üç ana sektörü kapsar: Madencilik (%~8), İmalat (%~83), Elektrik-Gaz-Su (%~9). Dolayısıyla imalat PMI ile örtüşen asıl kısım, SÜE’nin büyük çoğunluğudur. Baz yıl: 2015=100. Her ayın endeks değeri, 2015 ortalamasına göre üretim miktarını gösterir. Yıllık değişim = bu ay / geçen yılın aynı ayı – 1.
Burada asıl PMI’ın önemi, yayımlanma zamanlarının farklılığından kaynaklanıyor. PMI verisi her ayın ilk iş gününde yayımlanırken, SÜE (TÜİK) verisi 6-8 hafta sonra yayımlanıyor. Örneğin; ocak verisini PMI ile şubatta öğrenirken, resmi üretim verisini martta öğrenebiliyoruz. Bu fark da PMI verisinin pratik değerinin özünü oluşturuyor.
Gelelim bu iki verinin birbiriyle ne kadar korele olduğuna: PMI verisini sanayi üretimiyle karşılaştırdığımızda en iyi korelasyon, PMI’ı 1 ay öne çektiğimizde gerçekleşiyor (r = 0,76). Yani bu ayki PMI rakamı, gelecek ayki sanayi üretimini en korele şekilde açıklıyor.
Grafik 1: PMI’ı farklı zaman noktalarına kaydırınca korelasyon nasıl değişiyor? (– = PMI gecikmeli, + = PMI öncü)
Dönemsel performans farklılıklarına baktığımızda ise PMI’ın sınırlarını daha iyi anlayabiliyoruz.
Grafik 2: Dönem bazında PMI–sanayi üretimi korelasyonu. Yeşil = güçlü (r ≥ 0.70), turuncu = orta, kırmızı = zayıf.
2018-2019 kur krizinde PMI, Türk lirasının tarihi diplere gerilediği Ağustos 2018’den tam 3 ay önce 50’nin altına düşmüştü. Satın alma yöneticilerinin geçen aya göre hissettiği daralmayı TÜİK ancak aylar sonra tescil etti. Bu dönemde PMI ‘erken uyarı’ görevini layıkıyla yerine getirdi (r = 0,88).
2021 toparlanmasında en zayıf dönemini (r=0,43) geçiren PMI, aslında bize bu veriyi nasıl okumamız gerektiğini daha net gösterdi. PMI 52-54 arasında normal seyrederken SÜE +%8,8 gibi ekstrem bir artış yaşadı. Buradaki korelasyon bozukluğunun sebebi, PMI verisinin geçen aya göre bir kıyaslama sağlamasıdır. Yani PMI aylık kıyaslama yaptığından, TÜİK verisindeki baz etkisini yansıtmadı.
2022’de ise Rusya-Ukrayna savaşının yarattığı enerji ve hammadde fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle imalatçılar kötümserdi. Ancak uzun vadeli kontratlar ve birikmiş stoklar tampon görevi gördü ve fabrikalar üretime devam edebildi. Burada PMI verisindeki düşük korelasyonun (r= 0,55) sebebi, PMI’ın gerçekleşen verilere değil imalatçının algısına dayalı olmasıdır.
2016-2017, 2023, 2024-2025 dönemlerinde PMI ile sanayi üretimi sıkı bir uyum içinde hareket etti (r ≥ 0,79). Dışsal şok ya da baz etkisi bozucu rol oynamadığında, PMI’ın öncü sinyal olarak tutarlı biçimde çalıştığını görüyoruz. Sonuç olarak PMI, üretici algısının gerçek verilerle çelişmediği anlarda öncü sinyal olarak iyi iş çıkartıyor ve kamuoyuna gelecekteki sanayi üretimiyle ilgili doğru bir izlenim sunuyor.
Kaynakça
İstanbul Sanayi Odası. (2015–2026). İSO Türkiye İmalat PMI aylık raporlar. İSO × S&P Global. https://www.iso.org.tr/projeler/iso-turkiye-imalat-pmi/
İstanbul Sanayi Odası. (2024, 2 Mayıs). İSO Türkiye İmalat PMI Nisan 2024 raporu. https://www.iso.org.tr/haberler/diger-haberler/iso-turkiye-imalat-pmi-nisan-2024-raporu-ile-turkiye-sektorel-pmi-raporu-aciklandi/
İstanbul Sanayi Odası. (2024, 1 Ekim). İSO Türkiye İmalat PMI Eylül 2024 raporu. https://www.iso.org.tr/haberler/diger-haberler/iso-turkiye-imalat-pmi-eylul-2024-raporu-ile-turkiye-sektorel-pmi-raporu-aciklandi/
İstanbul Sanayi Odası. (2025, 1 Temmuz). İSO Türkiye İmalat PMI Haziran 2025 raporu. https://www.iso.org.tr/haberler/diger-haberler/iso-turkiye-imalat-pmi-haziran-2025-raporu-ile-turkiye-sektorel-pmi-raporu-aciklandi/
İstanbul Sanayi Odası. (2025, 1 Ağustos). İSO Türkiye İmalat PMI Temmuz 2025 raporu. https://www.iso.org.tr/haberler/diger-haberler/iso-turkiye-imalat-pmi-temmuz-2025-raporu-ile-turkiye-sektorel-pmi-raporu-aciklandi/
İstanbul Sanayi Odası. (2026, 3 Mart). İSO Türkiye İmalat PMI Şubat 2026 raporu. https://www.iso.org.tr/projeler/iso-turkiye-imalat-pmi/
S&P Global Market Intelligence. (t.y.-a). PMI methodology. https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/solutions/products/pmi
S&P Global Market Intelligence. (t.y.-b). PMI frequently asked questions. https://www.spglobal.com/market-intelligence/en/solutions/products/resources/pmi-faq
Williamson, C. (t.y.). How to interpret and use the PMI survey output index. S&P Global Market Intelligence. https://www.spglobal.com/marketintelligence/en/mi/research-analysis/how-to-interpret-and-use-the-pmi-survey-output-index.html
Türkiye İstatistik Kurumu. (2015–2026). Sanayi üretim endeksi aylık bültenler. TÜİK. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=sanayi-114
Türkiye İstatistik Kurumu. (2015). Sanayi üretim endeksi metodoloji belgesi (2015 referans yıllı). TÜİK. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Sanayi-Uretim-Endeksi-Ocak-2013-13457
Türkiye İstatistik Kurumu. (2026, 12 Mart). Ocak 2026 sanayi üretim endeksi bülteni. TÜİK. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=sanayi-114
Not: “t.y.” tarih yok anlamına gelir; S&P Global metodoloji sayfaları tarihsiz web içeriğidir. APA 7 kuralına göre aynı yazara ait birden fazla tarihsiz kaynak alfabetik sıralanan harf ekiyle (t.y.-a, t.y.-b) ayırt edilir. Tüm URL’ler Mart 2026 itibarıyla erişilebilir durumdadır.